میگ 25 هم مقابل پدافند هوایی کم آورد

 

نسیبه زمانیان | اما این نیرو همواره در طول دوران دفاع مقدس نقشی ارزنده در پاسداری از فضای هوایی کشورمان ایفا کرد که گفت‌وگوی‌مان با امیر سرتیپ فرزاد اسماعیلی فرمانده پدافند هوایی خاتم الانبیاء(ع) بر آن است تا گوشه‌هایی از حماسه‌آفرینی پدافند هوایی در جنگ تحمیلی را به تصویر بکشد. اسماعیلی که یکی از جوان‌ترین فرماندهان در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران به شمار می‌رود در سال‌های دوران دفاع مقدس با وجود سن کم در جبهه‌های نبرد علیه متجاوزان حضور داشته است.
 
شروع رسمی جنگ تحمیلی 31 شهریور ماه 59 با بمباران هوایی دشمن آغاز شد، یعنی از همان ابتدای جنگ یکی از اولین واحدهایی که باید مقابل دشمن می‌ایستاد پدافند بود، در همین واقعه بمباران فرودگاه‌های کشور در اولین روز جنگ، پدافند چگونه عمل کرد؟

پدافند هوایی هم از همان روزهای نخستین به جهت اینکه باید در بسیاری از معابر نفوذی مثل دره‌ها و کوهستان‌ها گسترش پیدا می‌کرد و نبرد اولیه دشمن را که نبرد هوایی بود و بحث غافلگیری و سرعت عمل بالا در آن مطرح بود، خنثی کند، باید مقابل تیم‌ها می‌ایستاد و مجبور به گسترش بود. اما در فرهنگ پدافند هوایی آن زمان که برگرفته از فرهنگ غربی بود پدافند هوایی متحرک تعریف نشده بود. وقتی پدافند هوایی متحرک دیده نشود برگرداندن آن به یک یگان متحرک مطالعه، ‌عملیات و آموزش خیلی خوبی را می‌طلبد. لیکن تمام این کارها در چه زمانی رخ می‌دهد؟ این در عنفوان جنگ شکل می‌گیرد. در واقع در حالی جنگ آغاز شد که شهید سرلشکر منصور ستاری پدافند را متحرک کرد. ممکن بود پدافند در همان زمان ضربه شدیدی بخورد اما خداوند کمک کرد و پدافند هوایی درخشید. همان کشورهایی که به کشور بعثی عراق کمک می‌کردند و اطلاعات سامانه‌های موشکی ما را داشتند با این حال بسیاری از سامانه‌های موشکی و راداری ما تا پایان جنگ بر سر ما بود. بگذریم از اینکه پس از پذیرش قطعنامه 598 یک نبرد ناجوانمردانه هوایی باعث شد که رادار سوباشی ما در همدان آسیب ببیند و در آن حادثه 19 نفر به شهادت رسیدند. آن هم به این جهت بود که بعد از پذیرش قطعنامه نباید حمله‌ای صورت می‌گرفت اما به جهت پشتیبانی هوایی منافقین کوردل این کار صورت گرفت. لذا پدافند هوایی برای طرح‌ریزی، برنامه‌ریزی و دفاع منسجم زمان نداشت آن هم در حالی که جنگ و خون و آتش داشتیم این کار صورت گرفت و توانست سربلند و پیروز درآید.

پس از عملیات بدر و انجام عملیات‌های جداگانه سپاه و ارتش، آیا پدافند هوایی از عملیات‌هایی که سپاه انجام می‌داد پشتیبانی به عمل می‌آورد؟ این پشتیبانی به چه صورت بود؟

تدبیر بسیار خوبی که در زمان جنگ باز شد فتح بابی بود برای ایجاد قرارگاه پدافند هوایی در زمان جنگ و شورای عالی دفاع. در آن زمان مقام معظم رهبری ریاست این شورا را به عهده داشتند و بعد که ایشان رئیس‌جمهور شدند این شورا به دست رئیس‌جمهور وقت دکتر روحانی افتاد و فرمانده قرارگاه پدافند هوایی شخص ایشان بود. وظیفه قرارگاه پدافند هوایی در حقیقت میانجیگری و حفظ توازن بین نیروهای ارتش، سپاه، بسیج و نیروهای مردمی بود. برای پدافند هوایی فرقی ندارد که از چه نیرویی باید دفاع کند. امروز پدافند هر نیرویی را در نیروهای مسلح، دو عدد می‌بینید. مثل نیروی هوایی که در ارتش و سپاه وجود دارد مثل نیروی زمینی که در هر دو است مثل نیروی دریایی. تنها یگان‌های عمده‌ای که فقط یک مورد است قرارگاه پدافند هوایی است و سازمان بسیج. در حقیقت این دو شاکله را در هیچ کشوری نمی‌بینید. نیروی پدافند دارند اما چیزی که به عنوان قرارگاه باشد ندارند تفاوت قرارگاه با نیرو در همین است نیرو فقط از مایحتاج و از ملزومات داخل خود استفاده می‌کند، اما قرارگاه از همه امکانات سایر نیروها مستفیض می‌شود و به همه نیروها سرویس‌ می‌دهد و سرویس‌دهی آن هم دفاع است. این برنامه در زمان دفاع مقدس هم اتفاق افتاد مثلاً اگر قرار بود عملیاتی را سپاه در محوری انجام دهد مأموریت دفاع هوایی از طریق پدافند هوایی کل کشور ابلاغ می‌شد و این مأموریت به شایستگی مدیریت می‌شد همین امر هم برای نیروهای ارتش جمهوری اسلامی ایران بود هم برای دریایی هم برای هوایی و هم برای زمینی. این هماهنگی امروزه که جنگی را شاهد نیستیم اما تهدیدات بسیاری را مشاهده می‌کنیم در قالب رزمایش‌های مشترک دیده می‌شود. نمونه آن را سال گذشته در رزمایش مشترک و سراسری مدافعان آسمان ولایت 4 در منطقه شرق و جنوب شرق و شمال شرق کشور دیدیم که بالغ بر 800 هزار کیلومتر مربع وسعت این رزمایش بود و تمام نیروهای زمینی و هوایی ارتش و نیروهای هوایی، زمینی و سازمان بسیج سپاه درگیر این رزمایش بودند. در حقیقت شش یگان عمده از دو سازمان ارتش و سپاه که هدایت و راهبری آن با قرارگاه پدافند هوایی بود و تقریباً در این مجموعه حدود 20 هزار نفر نیرو از همه نیروهایی که عرض کردم درگیر رزمایش بودند به شکل عمومی و به شکل تخصصی حدود 7 هزار نفر. لذا در دوران جنگ هم همواره پدافند از تمامی نیروها حمایت و پشتیبانی می‌کرد.

یکی از شاهکارهای پدافند هوایی را در عملیات والفجر‌8 دانسته‌اند که طی آن ده‌ها جنگنده دشمن منهدم شد، در این خصوص بفرمایید.

یکی از مواردی که در حقیقت قرارگاه پدافند هوایی دنبال می‌کند استفاده از تجارب اندوخته شده در زمان دفاع مقدس است. ما در رزمایش مدافعان آسمان ولایت 4 مطلبی را برای سامانه موشکی ارتفاع بالا به عنوان نمونه عرض می‌کنم انجام دادیم که به سفارش حضرت آقا بود. سفارش ایشان این بود که ما برای سامانه موشکی اس200 همان کاری را انجام دهیم که در زمان جنگ تحمیلی در عملیات والفجر‌8 شهید ستاری برای سامانه موشکی ارتفاع متوسط هاگ کرد. در آن زمان چه اتفاقی افتاد. در آن زمان برای اینکه هواپیماهای حمله‌ور موقعیت سامانه موشکی هاگ را پیدا نکنند دو اتفاق بزرگ افتاد؛ اولاً این سامانه‌ها متحرک شدند، ثانیاً از سامانه راداری مادر برای موقعیت‌دهی به سامانه موشکی استفاده شد تا سامانه راداری این سیستم موشکی هاگ کشف و منهدم نشود. طبیعتاً با این اصل غافلگیری که در زمان جنگ یکی از اصول دفاعی ما بود توانستیم در آن عملیات غرورآفرین در مدت زمان کمتر از 20 روز بیشتر از 70 فروند هواپیمای دشمن را ساقط کنیم که در جنگ‌های نوین دنیا هم کم‌سابقه است. بیشتر از 70 فروند هواپیما و بالگرد کشور بعثی عراق را منهدم کردیم. نمونه موشکی مشابه که در سامانه اس 200 مثال زدم در رزمایش مدافعان آسمان ولایت 4 این اتفاق افتاد. ما موشک اس‌200 را در دو مرحله که مرحله اول موقعیت‌دهی توسط رادار مادر و دوربرد بود و در مرحله دوم که لحظه اصابت بود رادار سامانه موشکی اس 200 را ارتقا دادیم. اینها تجاربی است که ما از زمان 8 سال دفاع مقدس همچنان داریم در مراکز مطالعات راهبردی قرارگاه با تیمی متشکل از جوانان قرارگاه همانطور که مستحضر هستید قرارگاه پدافند هوایی جوان‌ترین نیرو در بین همه نیروهای مسلح است؛ میانگین سن خدمتی برای مدیران ما در قرارگاه پدافند هوایی بین 17 سال تا 24 سال است.

دلیل این موضوع چیست؟

دلیل این موضوع این است که قرارگاه پدافند هوایی جوان است و این هم مدنظر فرمانده معظم کل قواست که فرمودند خداوند همه شما را موفق بدارد پدافند خیلی مهم است باید خیلی مراقبت و هوشیاری داشته باشید و تعالی بدهید و پیش ببرید همه شما جوان و با انگیزه و با استعداد هستید، خدا هم کمکتان می‌کند ان‌شاء‌الله زنده باشید. در واقع مدنظر فرمانده کل قوا استفاده از شور و حال و نشاط جوانی برای پدافند هوایی و استفاده از کسوت و تجربه در حقیقت پیشکسوتان پدافند هوایی است. علت این جوانی هم در این است که پدافند هوایی یک یگان سخت معیشتی است. از جایی که آسفالت شهرها تمام می‌شود و جاده خاکی شروع می‌شود مأموریت پدافند هوایی هم آغاز می‌شود و در حقیقت در معابر، دره‌ها باید گسترش داشته باشد و باید از مناطق حساس و حیاتی و هسته‌ای دفاع کند.

آیا در بحث موشکباران شهرها نیز پدافند هوایی توانسته بود اقدامات مؤثری را انجام دهد؟

اگر به شهرهای ما حمله شد اول از مسیر هوایی بود که آن هم به صورت غافلگیری ما بود چون جنگ، جنگ تحمیلی بود. به هر حال جنگ اصولی دارد و اصول جنگ دیکته نمی‌کند که ما حملات ناجوانمردانه داشته باشیم. جنگ نباید به مردم کشیده شود و شما دیدید جمهوری اسلامی ایران حتی یکی از مراکز متبرکه در کشور عراق یا مردم بی‌دفاع را مورد اصابت قرار نداد اما آنها وقتی از هواپیماهایشان ناامید شدند چون ما هم دفاع جانانه‌ای کردیم به مردم بی‌دفاع کشورمان حمله کردند. نمونه آن هم این است که در یکی از حملات هوایی به بخش دزفول، هواپیمایی که به پایگاه چهارم شکاری حمله‌ور شده بود و هنوز هم جای اصابت گلوله و راکت‌های این هواپیمای حمله‌ور در دیواره‌ی سد دزفول و در روی باندهای فرودگاه دزفول وجود دارد و مورد بازدید کاروان‌های راهیان نور قرار می‌گیرد، این هواپیما در یک مواجهه تن به تن با یک سامانه‌ توپخانه‌ای حامل رادار مواجه می‌شود و در یک شلیک پیاپی 30 ثانیه‌ای یعنی هم هواپیما شلیک می‌کرد و هم توپخانه ما شلیک می‌کرد که منجر به انهدام این هواپیما و فرو رفتن آن در زمین‌های کشاورزی دزفول شد و در حقیقت در این مواجهه تن‌به تن از آسیب‌پذیری جدی جلوگیری می‌شود.

امروز وظیفه پدافند برای حفاظت از تأسیسات هسته‌ای که مرتب از سوی دشمنان تهدید می‌شوند چیست و برای رعایت اصل غافلگیری چه می‌کند؟

ما معتقدیم نیروگاه‌های هسته‌ای ما اصلاً التزامی به تهدید ندارد. اگر کسانی زبان به تهدید شفاهی باز می‌کنند برای اینکه می‌خواهند فرافکنی کنند. نیروگاه هسته‌ای ما صلح‌آمیز است آژانس بین‌المللی هم این مسئله را تأیید کرده است. بنابراین ما نه فقط از نیروگاه هسته‌ای‌مان بلکه از همه مراکز هسته‌ای و حیاتی‌مان دفاع می‌کنیم. دفاع حق مسلم هر کشوری است. امروز بسیاری از کشورها برای خود گنبدهای آهنی و مسی را تلقی می‌کنند و برخی هم از 200 مایل مانده به مرزهای خود دفاع را شروع می‌کنند. این هم در کشورهای در حال توسعه و هم در کشورهای پیشرفته وجود دارد برای ما هم طبیعی است که از سدهایمان، نیروگاه‌هایمان، پالایشگاه‌های گاز و نفت، صنایع پتروشیمی‌مان، مناطق حساس‌مان و از مناطق هسته‌ای‌مان که حیثیت ملی ما است دفاع کنیم. این چیزی نیست که بگوییم کار خطرناکی انجام داده‌ایم یا می‌خواهیم دفاع خطرناکی انجام دهیم. اگر فعالیت‌های هسته‌ای ما صلح‌آمیز نبود امروز این مراکز هسته‌ای در کنار نقاطی که نزدیک به شهرها و مراکز شهرها هستند بنا نمی‌شد. کشورهایی که بسیار ادعا می‌کنند حافظ صلح هستند خود آنها در منطقه کلاهک‌های هسته‌ای دارند که آنها را باید در جاهای مخوف و دور از چشم پنهان کنند ما چنین چیزهایی را نداریم نیازی به آن نداریم چون دیدگاه جمهوری اسلامی ایران در همه زمینه‌ها راهبردش دفاعی است.

به شکل کلی در حال حاضر وضعیت پدافند هوایی را چطور ارزیابی می‌کنید و آیا توانایی‌های این نیرو متناسب با سلاح‌های روز و مدرن افزایش یافته است؟

ما سلاحی داریم که هیچ کشوری ندارد و آن ایمان است. با سلاح ایمان و خودباوری اصلاً فکر نمی‌کنیم وقتی مواجهه‌ای صورت گیرد ما تا چه درصد پیروز هستیم. ما خودمان را پیروز می‌دانیم اگر پیروز نمی‌دانستیم برای شهدایمان حسرت می‌خوردیم. بنابراین در این فرهنگ شهیدپرور ما اصلاً فکر نمی‌کنیم در صحنه‌های نبردهای احتمالی چه می‌کنیم، ما صد در صد پیروز هستیم. به آنچه اعتقاد داریم از بعد تخصصی است و سعی می‌کنیم همواره در پدافند هوایی حداقل به پنج سال جلو نگاه کنیم و اینطور نباشد که امروز خودمان را برای سامانه‌های آفندی کشورهای حریف آماده کنیم، چون در آن صورت ما محکوم به شکست هستیم.

به طور کل باید گفت هر نیرویی که بخواهد عملیات واقعی انجام دهد یا بخواهد یک عملیات فرضی که ما به آن رزمایش می‌گوییم، انجام دهد نیاز دارد که پوشش هوایی مناسبی از خود به عمل آورد، چون ممکن است غافلگیر شود. وقتی نیروی هوایی که در هوا مانور هوایی انجام می‌دهد، نیروی دریایی در آب‌های آزاد یا نیروی زمینی که در روی زمین هستند، باید پوشش پدافند هوایی تمام این نیروها برقرار باشد. به جهت تعریف مأموریت پدافند هوایی است که فرمانده معظم کل قوا بین سایر نیروها اولین اولویت را برای پدافند هوایی لحاظ کردند. اگر قرار باشد نیروی هوایی با یک تعامل همه جانبه و به هم پیوسته با پدافند هوایی یک مأموریتی را چه در ارتش و چه در سپاه انجام دهد از صفر تا صد این مأموریت باید برای شبکه یکپارچه پدافند هوایی کشور مشخص باشد و بتواند چهار مأموریت کشف، شناسایی، رهگیری و انهدام را به موقع انجام دهد. بنابراین اینکه پدافند هوایی از یک پرواز یا از یک پرنده در آسمان مربوط به هر نیرویی یا حتی مربوط به سازمان‌های کشوری مطلع نباشد ما در کشور جمهوری اسلامی ایران چنین چیزی نداریم. شما امروز شاهد هستید علاوه بر هماهنگی با سایر نیروهای مسلح در تمرینات رزمی‌شان، ‌پوشش پدافند هوایی‌شان اگر هواپیمای سیویل یا تجاری طرح پروازی یا مجوز پروازی نداشته باشد به آن اجازه ورود به کشور داده نمی‌شود و این عدم اجازه ورود توسط قرارگاه‌های پدافند هوایی صادر می‌شود نمونه آن را در هواپیمای صدراعظم آلمان در سال 90 مشاهده کردید.

از حضور خودتان در جبهه‌ها بگویید.

زمانی که جنگ تحمیلی شروع شد، حدود 11 سال سن داشتم. وقتی وارد مدرسه راهنمایی شدم در همان زمان در بسیج مدارس عضو شدم. به هر صورت تکلیفی بود که من هم گوشه بسیار کوچک و دیده نشدنی آن را گرفتم و بالاخره در این صحنه‌ها هم سعی کردم حضوری داشته باشم که حداقل جنگ را بشناسم نه اینکه در جنگ سهمی داشته باشم. در جنگ تنها کسانی می‌توانند ادعا کنند سهمی داشتند که یا شهید شدند یا جانباز هستند یا افتخاراتی از جنگ دارند که امروز به آن می‌بالند. من محصل بودم و جسته و گریخته هر از گاهی احضار و از طریق بسیج اعزام می‌شدم.

در طول جنگ تحمیلی دو کشور فرانسه و شوروی سابق بارها اقدام به تجهیز و نوسازی جنگنده‌های دشمن می‌کردند، پدافند هوایی برای مقابله مؤثر با تسلیحات جدید دشمن چطور خود را به روز می‌کرد؟

قبل از هر چیز عنایت خداوند بود و بعد یک جمله دو کلمه‌ای بسیار زیبا و ماندگار از امام راحل که «ما می‌توانیم.» در همان زمان که ما زخم خورده طاغوت و زخم خورده شروع عملیات‌های انتحاری و ناجوانمردانه منافقین کوردل علیه سران جمهوری اسلامی ایران بودیم و جنگ تحمیلی آغاز شده بود، این جمله زیبا را امام راحل سرمشق ما قرار دادند.

بسیاری از سیستم‌ها و تجهیزات آفندی عراق در طول جنگ تحمیلی بارها و بارها خصوصاً در بخش نیروی هوایی بهینه شدند. زمانی که عراق جنگ تحمیلی را آغاز کرد، نیروی هوایی آن از نظر تکنیکی و تاکتیکی یک پانزدهم زمانی بود که جنگ را با ایران تمام کرد. ما در اواخر جنگ شاهد ورود هواپیماهای میگ 25 بودیم که در ارتفاع بسیار بالا پرواز می‌کند.

کشورهای آسیایی قدرت رویارویی با این میگ‌25 را نداشتند، جمهوری اسلامی ایران هم چون سامانه‌هایش قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ایران وارد شده بود برای رویارویی با چنین هواپیما یا از این دست سامانه‌های آفندی را طرح‌ریزی نکرده بود با این حال شاهد سقوط این هواپیما در دوران جنگ تحمیلی بودیم. چیزی که برای پدافند هوایی ایران پیش‌بینی نشده بود اما آنها را متعجب کرد. هم از حیث غافلگیری و هم از حیث انهدام متقابل، ضربه محکمی به نیروی هوایی عراق وارد آورد و فرمانده اسبق نیروی هوایی رژیم بعثی عراق از این جهت عصبانی بود تا آنجا که گفته بود اگر خلبان‌های عراقی موفق به انهدام سایت رادار سوباشی نشوند خودم این افتخار را کسب خواهم کرد. این سخن به این معناست که دیگر تجهیزات و سلاح کارساز نیست آنچه مهم است آدمی است که از سلاح استفاده می‌کند. آدم در جمهوری اسلامی ایران آدمی است که ریشه در اسلام ناب محمدی دارد. بنابراین خیلی فرق می‌کند که برای چه و به چه دلیل و با چه هدفی دفاع صورت می‌گیرد و آنها چه هدفی داشتند. هدف آنها کشورگشایی و غصب کشور مسلمانی بود که استقلال را هدیه می‌آورد و هدف ما دفاع از استقلال و تمامیت ارضی‌مان بود. اینها با هم بسیار متفاوت است و همین فرهنگ‌ متفاوت دفاع را مستحکم‌تر کرد.

منبع:سایت جوان آنلاین

/ 0 نظر / 19 بازدید